Op
zaterdag 15 oktober 2016 stonden de deuren van het Gemeentearchief Vlissingen
wijd open voor het publiek. Nu is dat op zich niets bijzonders, want maandag
tot en met donderdag tussen 09.00 en 16.30 uur staan die zelfde deuren altijd
open. Maar een keer per jaar is er open archievendag, dan krijgen bezoekers
zelfs de kans om een blik, wat heet meerdere blikken, te werpen in de
archiefbewaarplaats. De rest van het jaar is dat verboden gebied.
Dit
jaar waren verantwoording en bewijsvoering de thema’s waarbij de
oorspronkelijke bron het uitgangspunt was. Natuurlijk is het archief de
cultuurhistorische blauwdruk van de Vlissingse genen, maar het is meer.
Overheidsarchieven worden in principe gevormd om verantwoording aan de
samenleving te kunnen afleggen voor het door dezelfde overheid gevoerde beleid.
De (individuele) archiefstukken worden dan weer als bewijsstukken op tafel
gelegd om aan te tonen dat de verantwoording juist en volledig is. Archieven
zijn dan ook van oudsher een hoeksteen van onze samenleving omdat de rechten en
plichten van een samenleving worden vastgelegd en worden bewaard. Onze Grondwet
of de Amerikaanse Declaration of Independence zijn hier een goed voorbeeld van.
Ja het zijn archiefstukken, maar wel met een overstijgende betekenis dan alleen
een archiefstuk. In onze Grondwet staan de grondrechten van de individuele
bewoner van Nederland.
Er
waren dezelfde dag drie presentaties waarbij de sprekers ieder op hun eigen wijze ingingen op de thema’s.
Ron
van Maanen volgde het leven van De Schelde hoofdingenieur Martin in Vlissingen
door gebruik te maken van het bevolkingsregister, geboorte- en
overlijdensregister, de uitgebreide beeldbank van het gemeentearchief, foto’s
van de Kon. Mij. De Schelde en marinescheepsbouwtekeningen. Hierbij werd ook
teruggegrepen op wat verantwoording en bewijsvoering betekent en de rol die
archieven hierin spelen.
Joep
Bremmers bracht een aantal bekende Vlissingers als Brasser en Brouwenaar onder
de aandacht. Hij kon aantonen welke Brasser de auteur was van de 18e
eeuwse beschrijving van de stad Vlissingen door gebruik te maken van
archiefbronnnen. Zijn verhaal sloot hij af door het tonen van een beeldsnijwerk
voorstellende Apollo wat thuishoort op de stok van het muziekvaandel van de
Vlissingse Harmonie Ons Genoegen. Vanaf nu weten we dat het gesneden is door
Brouwenaar in de 19e eeuw. Hij was ook winnaar van de ereprijs van
de Academie te Amsterdam in 1849.
Arthur
Scheijde sloot het drieluik af door zijn presentatie over zijn boek In naam van
De Ruyter en welke bronnen hij daarvoor gebruikt had. In een kleurige
audiovisuele presentatie kwam zelfs De Ruyter als animatiefiguur aan het woord.
Er
waren verder twee rondleidingen in de archiefbewaarplaats waarbij aan de hand
van prenten en andere archiefstukken een en ander werd verteld over Vlissingen.
Op de studiezaal stonden bovendien een aantal panelen met daarop foto’s van
Vlissingse monumenten en de Tweede Wereldoorlog. Bovendien was op de studiezaal
een doorlopende presentatie van plaatjes.
Belangstellenden
konden vragen hoe een en ander op het internet te zoeken. Hiervoor was een
beamer aangesloten en kon via een directe internetverbinding direct ‘live’ op
vragen worden ingegaan, door het antwoord te projecteren op de tegenover
staande muur.
Het
Gemeentearchief Vlissingen presenteerde bovendien weer een aantal belangrijke
bronnen, nu ook digitaal in te zien op het internet.
Het
bevolkingsregister 1860-1921 stond al op het internet, zij het alleen in
tekstvorm. Inmiddels zijn alle bladzijden gedigitaliseerd en gekoppeld aan
individuele inschrijvingen. Hierdoor wordt het mogelijk om een Vlissinger te
volgen in deze periode, waar hij woonde, zijn gezinssamenstelling etc. De scans
kunnen nu thuis ook worden gedownload.
De
Kon. Mij. De Schelde heeft haar archieven een aantal jaren geleden ondergebracht
bij het Gemeentearchief Vlissingen. Sindsdien is er hard gewerkt aan de
ontsluiting. Door de immense hoeveelheden gaat dat misschien langzamer dan
gewild, maar de eindresultaten zijn er wel naar. Het fotoarchief van De Schelde
telt zo’n 120.000 negatieven. Daarvan zijn er nu ruim 4.000 daterende van voor
de Tweede Wereldoorlog op het internet te zien. Van het grote tekeningenproject
is nu het tweede deel afgerond. Twee jaar geleden kon op de Open Archievendag
het eerste deel, te weten tekeningen van machines en ketels 1876-1938, worden
getoond, nu was de marinescheepsbouw 1876-1956 aan de beurt.
