Totaal aantal pageviews

vrijdag 7 december 2018

Italiaans fruit via Vlissingen naar Engeland in 1947

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Vlissingen zwaar gebombardeerd door de geallieerden. De havens kregen het zwaar te verduren. Dat was na de bevrijding duidelijk zichtbaar, zwaar beschadigde kaden en een voor de scheepvaart onbruikbare buitenhaven. Dat laatste omdat in de toegang wrakken lagen. De wederopbouw ging langzaam zoals menigeen verzuchtte. Toch kwam het scheepvaartverkeer weer op gang. Het eerste passagiersschip dat na de oorlog de haven van Vlissingen aandeed was het Noorse s.s. Nova dat op 2 juli 1946 zonder problemen met laag water binnenliep. De 31 passagiers stapten op autobussen richting Rotterdam en ’s middags begon het lossen van de vracht bestaande uit 600 kisten gevuld met levende kreeften. De kreeften werden direct met vrachtwagens naar Yerseke en België vervoerd. 

Men koestert dan nog steeds de hoop dat de Stoomvaart Maatschappij Zeeland haar lijndienst op Engeland weer vanuit Vlissingen opstart. Dit is ijdele hoop, vanaf 1946 wordt Hoek van Holland de thuishaven voor de SMZ schepen. Was dan alles kommer en kwel. Neen moet het antwoord luiden. Er werden nieuwe initiatieven ontplooid.



Collectie Dert 424.12232

Een foto in de Beeldbank van het Gemeentearchief Vlissingen toont zo’n initiatief. De omschrijving en datering waren vaag, fruit uit Italië per trein aangevoerd en naar Engeland vervoerd tussen 1945 en 1955. Enig speurwerk leverde echter meer informatie op.

In het jaarverslag van het Havenbedrijf over 1947 sprak men van belangrijke vorderingen, maar het jaar zelf was zeer teleurstellend geweest. Door het lichten van de wrakken van een Hansaschip (K.M.S. bouwnummer 252) en het motorschip Prins Hendrik beschikte men nu over een doorvaarbare monding van 150 à 160 meter bij een diepte van 9 meter, ruim 100 meter breder dan het jaar daarvoor. De Nederlandse Spoorwegen had de rails langs de Buitenhaven inmiddels hersteld.

Tussen eind juni en begin september 1947 was vanuit Vlissingen een lijndienst geopend op Engeland, beurtelings onderhouden door de coasters Jacoba, Deni en Hilda die samen  48 reizen maakten geladen met fruit uit Italië en Nederland.

Dinsdagmiddag 25 juni vertrok de Jacob als eerste van de drie coasters naar Ipswich. Zes dagen per week vaart vanuit Vlissingen een schip met dezelfde bestemming af, alleen op zaterdag werd niet in Vlissingen geladen. Dit kwam doordat in Engelse havens niet op de zondag werd gelost. Vanuit Ipswich werd het fruit verder vervoerd naar Londen. De Jacoba had maar liefst 10 wagons oftewel 56 ton fruit aan boord, aangevoerd met de trein vanuit Italië via Zwitserland, Frankrijk en België. Het was de bedoeling dat elke dag 20 treinwagons geladen met tomaten, pruimen en perziken in Vlissingen aankwamen. In juli was de verhouding 2/3 Italiaans en 1/3 Westlands fruit. Opdrachtgevers waren de groenten-exporteurs Siegers en Van ’t Hof afkomstig uit Rotterdam. De naar Ipswich vervoerde hoeveelheid fruit werd steeds groter zelfs tot boven de 100 ton! Twee kranen losten daar het in mandjes en kistjes verpakt fruit op vrachtwagens die met grote spoed naar voornamelijk Londen maar ook Birmingham en Manchester reden.

De scheepvaartlijn zou slechts enkele maanden actief blijven maar er werd al naar mogelijkheden omgezien of er ook in de wintermaanden behoefte aan was. Men schatte in dat aan het fruittransport eind oktober een einde kwam en hoopte tot eind februari het gat op te kunnen vullen met Nederlandse tuinbouwproducten. Het aantal wekelijkse afvaarten zou dan worden beperkt tot drie in plaats van zes.

In ieder geval was de lijndienst goed voor de lokale werkgelegenheid in Vlissingen. Zo’n 45 laad- en losarbeiders maakten 8-urige werkdagen wat ook goed was voor de haven in het algemeen en er kwam weer wat geld in het laatje. De bemanningsleden van de coasters kwamen over het algemeen niet uit Zeeland. Op één na waren aan boord van de 320 ton grote Hilda alleen Groningers. Haar thuishaven was dan ook Delfzijl. Het schip had zelf ook een roemrijke voorgeschiedenis. Zo was zij betrokken bij de evacuatie van het Engelse expeditieleger vanuit Duinkerken in mei-juni 1940.

Op 12 september vertrok de Jacoba naar Ipswich. Vermoedelijk is dit de laatste reis met fruit naar Ipswich geweest. De Britse regering besloot namelijk met ingang van dezelfde dag de import van groenten en fruit te verbieden. Van het idee om tuinbouwproducten te vervoeren werd niet meer gerept. Het waarom is (nog) niet bekend.

Bronnen

Krantenbank Zeeland
Provinciale Zeeuwsche Courant d.d. 3 juli 1946, 25 juni 1947, 22 juli 1947
Zeeuws Dagblad 4 juli 1946, 12 en 15 september 1947
Archief Kabinet van de Burgemeester (T107) inv.nrs. 49 en 68
Archief N.V. Haven Vlissingen (T341) inv.nr. 1
H. Arnoldus. Vijftig jaar N.V. Haven van Vlissingen 1934-1984

maandag 12 februari 2018

Boren, schaafbanken en hamers De bedrijfsinventaris van de Kon. Mij. De Schelde tussen 1875-1884


Vreemd genoeg gaat het bijna altijd om de schepen en het personeel als de geschiedenis van een scheepswerf aan bod komt. Soms is er aandacht voor de opstallen als loodsen, hellingen etc., maar het gereedschap en verdere bedrijfsinventaris wordt veelal genegeerd. Vreemd, want zonder staal, schaven, boren, hamers gebeurt er niet veel.

Fotocollectie 413. 29755

De scheepswerf Kon. Mij. De Schelde werd in 1875 opgericht op het terrein van de voormalige marinewerf waar een deel van de opstallen als de kleine kappen en het dok van Perry nog aanwezig was. In een omslag met een deels in slechte staat verkerende stukken uit de jaren 1875-1884 wordt uitgebreid verslag gedaan van wat er aanwezig is aan opstallen en wat er in stond. Ook de gevolgen van de branden in de nacht van 8 april 1879 (in de gieterij). 1 juli 1881 en in de nacht van 12 op 13 juni 1884 komen aan bod. De brand van 1881 was dramatisch waarbij onder meer de machinefabriek annex ketelmakerij verloren ging. Ook de brand van 1884 moet niet worden onderschat. Een deel van de gebouwen (hulpmachinefabriek en schilderwerkplaats ging met de bedrijfsinventaris hierbij verloren of was zwaar beschadigd. Geluk bij ongeluk was de werf goed verzekerd, namelijk voor een bedrag van ƒ 1.134.000,00. Een commissie van assuradeurs bijgestaan door schade experts ging aan de slag. In juli werd een recapitulatie opgesteld, totaal schadebedrag ƒ 83.068,31 waarvan 56.741,84 voor verloren gegane machines, gereedschappen en goederen. Dat alles moest worden vervangen door nieuw hetzij tweedehands. Een deel van de machines was al tweedehands aangekocht zoals voor ƒ 2.376 een punching+shearing machine van het ponsen van gaten, afkomstig van Robert Harvey&Co., Glasgow, Schotland.


Uit de lijsten uit 1876 komt duidelijk naar voren wat in eigen beheer werd aangemaakt of was aangekocht werd. Zo werd voor de houten scheepsbouw een zaagraam met gasmachine aangekocht maar de zaagblokken en banken zelf gemaakt. Duidelijk blijkt dat de werf dan nog op twee benen hinkt, namelijk de bouw van houten en de bouw van ijzeren schepen.

Vanwege de deels slechte staat is er voor gekozen de stukken te DIGITALISEREN waardoor het mogelijk werd deze via het internet aan het publiek aan te bieden.

Bron
Archief Kon. Mij. De Schelde 1875-1970 inv.nr. 135 (Gemeentearchief Vlissingen).